Η Παραμυθιά θρηνεί κάθε χρόνο τέτοια μέρα τους 49 προκρίτους της, που εκτελέστηκαν από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής στις 29 Σεπτεμβρίου 1943. Μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ιστορίας της Θεσπρωτίας, χαραγμένη ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη, υπενθυμίζει τη θηριωδία του ναζισμού και την ανείπωτη θυσία των αθώων θυμάτων.
Οι Γερμανοί κατακτητές, σε αντίποινα για την απώλεια έξι στρατιωτών τους στη Σκάλα, προχώρησαν στην ομαδική εκτέλεση επιφανών πολιτών της περιοχής. Αγρότες, ιερείς, δάσκαλοι, γιατροί, τεχνίτες και επαγγελματίες οδηγήθηκαν στο απόσπασμα χωρίς δίκη, με μόνο «έγκλημα» την αγάπη τους για την πατρίδα και την ελευθερία.
Ανάμεσά τους και ο ιερέας Παπαβαγγέλης, που την τελευταία νύχτα ύψωσε το πετραχήλι και τέλεσε μια νεκρώσιμη ακολουθία για τους ίδιους τους μελλοθάνατους. Λόγια θάρρους, προσευχές και δάκρυα ένωσαν 49 ψυχές που έμελλε να ποτίσουν με το αίμα τους το χώμα της Ηπείρου.
Η εκτέλεση έγινε στο Πουρνάρι, έξω από την Παραμυθιά. Οι κατακτητές, μεθοδικοί και αδίστακτοι, οδήγησαν τους κρατούμενους στον τόπο της θυσίας, όπου τους χώρισαν σε ομάδες και τους εκτέλεσαν κατά δεκάδες, μπροστά στα μάτια των συγχωριανών τους που είχαν επιστρατευθεί να σκάψουν τον τάφο.
Το τραγικό γεγονός δεν λύγισε την τοπική κοινωνία· αντίθετα, δυνάμωσε τη φλόγα της Αντίστασης. Σήμερα, στο μνημείο που έχει ανεγερθεί, είναι χαραγμένα τα ονόματα των 49 εκτελεσθέντων, ώστε οι νεότερες γενιές να γνωρίζουν και να θυμούνται.
Η Παραμυθιά δεν ξεχνά.
Η εκτέλεση των 49 προκρίτων είναι υπενθύμιση πως η ελευθερία δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται με θυσίες.
